Cyfweliad: Aran Jones, SaySomethinginWelsh

Wythnos diwethaf, ges i’r cyfle i eistedd lawr gyda Aran Jones ei hun, dyn sydd yn enwog am creu y rhaglen dysgu poblogaidd “Say Something in Welsh“. Gofynnais i iddo fe sut mae SSIW wedi newid ei fywyd a mwy o bethau…

Helo Aran, Ga i ddiolch i ti am dy amser! Wrth ddarllen dy lyfr a dod i adnabod ti, es ti ar ychydig bach o daith pan o’ti’n tyfu i fyny. Wyt ti’n meddwl bod hynny wedi cael effaith arna ti ac ieithoedd?

Dwi ddim yn siwr, ond mae’n bosib. Fel ti’n dweud, ges i fyw mewn tipyn o wledydd gwahanol – Cymru, Lloegr, yr Almaen, Portiwgal, Sri Lanka, Malaysia fel plentyn ac wedyn Zimbabwe a Dubai fel oedolyn. Mae clywed llawer o ieithoedd wedi bod yn normal i mi ers yn ifanc iawn, felly, ond wnes i ddim llwyddo i ddysgu dim un ohonyn nhw cyn i mi ddysgu Cymraeg. Dysgu Cymraeg oedd y profiad pwysicaf i fi o ran sut dwi’n meddwl am ieithoedd, dwi’n credu.

SSIW

Mae’n debyg bod nifer bach o bobl yn sylweddoli bod ti wedi dysgu Cymraeg dy hun, mae’n braith yn hawdd i feddwl bod ti wedi bod yn siarad yr iaith ers o’ti’n blentyn. Alla’ti cofio yr union eiliad wnes ti ddewis i ddechrau dysgu’r iaith dy hun?

Roedd fy Nhaid yn siarad Cymraeg – ond dim efo’r teulu, yn anffodus – felly roedd rhai geiriau Cymraeg yn rhan naturiol o fy Saesneg – ‘tyrd yma’, ‘cau’r drws’, y math yna o beth. Felly o’n i wastad yn gwybod bod rhaid i mi ddysgu rhywbryd – o’n i wastad yn gwybod bod y Gymraeg yn perthyn i mi. Dwi’n cofio potsian efo pethau fel Linguaphone pan o’n i yn y brifysgol, ac ambell i lyfr dysgu arall, ond y gwir oedd nad oedd yr un ohonyn nhw yn gweithio i mi. Ac lle bynnag oeddan ni’n mynd i fyw, byddwn i’n trio dysgu rhywfaint o’r iaith leol, er mwyn gweld os fysai modd i mi ddysgu Cymraeg yn llwyddiannus rhyw ddiwrnod – ac methu bob tro fuodd yr hanes. Does gen i ddim gallu naturiol o ran dysgu ieithoedd, ac oedd ofn mawr arna i na fyddwn i byth yn llwyddo i ddysgu’r Gymraeg. Pan ddes i adref o Dubai, o’n i’n gwybod fod yr amser wedi cyrraedd – a dwi jesd yn fythol ddiolchgar bod y drefn Wlpan wedi helpu fi i lwyddo efo’r Gymraeg lle o’n i wedi methu efo pob iaith arall o’n i wedi trio dysgu.

Siarad am hynny…Ydy pobl yn ffeindio e anodd i credu bod mae Cymraeg ydy dy ail-iaith?

Fel arfer, mae pobl yn gwybod yn syth nad ydw i’n dod o’u hardal nhw, ac weithiau maen nhw’n ddigon caredig i ddweud fod o’n syndod clywed mai siaradwr ail iaith ydw i – sydd yn rhoi gwên ar fy wyneb, wrth gwrs. Mae Catrin yn honni nad oedd hi’n deall mai dysgwr o’n i pan wnaethon ni gyfarfod, ond dwi’n amau bod hynny oherwydd iddi beidio gwrando llawer arna i.

ssiw

Mae ‘Say Something in Welsh’ wedi dod un o ffyrdd mwyaf poblogaidd i ddysgu’r iaith. Heb gofyn i ti ddweud dy stori fywyd – sut wnaeth hynny yn ddechrau?

Ar ol methu dysgu llawer o ieithoedd, daeth lwyddo efo’r Gymraeg fel tipyn o sioc – ac wedyn ges i’r Sbaeneg yn eithaf rhwydd – a dechrau meddwl mai dim fi oedd y problem efo’r holl ieithoedd eraill o’n i wedi methu dysgu.

Adeg hynna, wnes i ddechrau meddwl am beth oedd yn gweithio, a beth nad oedd – ac wedyn wnes i feddwl byddai’n ddiddorol creu cwrs Sbaeneg. Wnes i siarad efo rhywun o’n i’n nabod oedd yn helpu pobl i ddechrau prosiectau/busnesau – ond roedd ei ffrindiau buddsoddi yn dweud bod dysgu ieithoedd yn llawer rhy gystadleol, a fyddai neb yn fodlon ymrwymo arian i’w ddatblygu.

Geirfa i ddysgwyr

Buddsoddi – Invest
Methodoleg – Methodology
Manaweg (Fanaweg) – Manx
Syrfdanol – Stunning, astounding.

Ond wedyn wnaeth o daro fi – doedd dim angen arian i ddechrau adeiladu beth o’n i wedi bod yn meddwl amdani taswn i’n gwneud o ar gyfer y Gymraeg. Wnes i ddechrau adeiladu gwersi efo Catrin, fy ngwraig, ac wedyn gofyn i Iestyn drosi’r gwersi i iaith y De – ac erbyn i ni adeiladu 15 o wersi, wnaethon ni gyhoeddi nhw ar Facebook, a dechreuodd pethau tyfu.

Ar y bryd oeddech cychwyn bwriadau ‘Say Something in Welsh’ Oedd yna lawer o ffyrdd i ddysgu yn y “steil hen ffasiwn”, pethau fel Michel Thomas, Pimsleurs, Linguaphone a lawer mwy am ieithoedd eraill. Oeddech trio fod yn gwahanol iddo nhw reit am y ddechrau?

Wnes i erioed meddwl am fod yn ‘wahanol’ fel amcan ynddo’i hun – beth o’n i isio oedd rhywbeth oedd yn ffocysu ar y gwaith oedd wirioneddol ei angen, a gadael allan yr holl stwff sydd ddim yn helpu mewn gwirionedd. Dwi’n meddwl bod cryfderau i bob cwrs iaith dwi wedi defnyddio – gan gynnwys Linguaphone, a Pimsleurs, a Michel Thomas – ond dwi’n meddwl bod gwendidau ynddyn nhw hefyd, a bod modd i’r broses fod yn fwy effeithiol. Mewn ffordd, trio symleiddio pethau oeddwn i wrth gychwyn.

Felly, bydd blwyddyn nesa eich 10fed penblwydd. Ydy fe teimlo yn rhyfedd i gweld y rhaglen yn parhau? Pan oeddech ddechrau allan, wnaethoch feddwl fydd SSIW yn dal parhau a ddal helpu pobl 10 mlynedd wedyn?

aran2_origWnes i ddim meddwl rhyw lawer am hynny, dweud y gwir. Megis cychwyn ydan ni yn dal i fod, neu felly mae’n teimlo – mae cymaint yn fwy o bethau dan ni isio cyflawni!

Yn ogystal cynnig cwrsiau yn y Gymraeg, chi wedi bod yn cynnig cwrsiau trwy’r ieithoedd eraill ers amser maith. Dw i’n gwybod bod ti ddim yn ysgrifennu bob cwrs, a weithiau byddet ti’n llogi pobl i sgwennu cwrsiau. Felly, beth dw i eisiau gwybod ydy… wyt ti byth wedi dysgu iaith arall trwy SaySomethingIn?

Wel, roedd rhaid i mi sgwennu pob cwrs pan wnaethon ni ddechrau trio gwneud ieithoedd eraill – a doedd hynny ddim yn gweithio’n dda iawn, felly dyna pam wnaethon ni ddechrau gweithio ar algorithm i’w wneud hi’n bosib i bobl eraill sgwennu efo’r un methodoleg.

Dim ond y Fanaweg sydd wedi cyhoeddi heb unrhyw waith gen i – dan ni’n gobeithio lawnsio 5 i 6 iaith newydd blwyddyn nesaf – ac ia, dwi wedi gwneud y gwersi Manaweg sydd ar gael hyd yn hyn, mewn dau ddiwrnod dwys. Wnes i ddiwrnod dwys efo’r Isel-direg hefyd, ond roeddwn i wedi gweld rhyfaint o hynny wrth helpu ffurfio’r cwrs, felly dim ond y Fanaweg dwi wedi gwneud ‘o’r cychwyn’ fel petai. Dwi’n edrych ymlaen at wneud diwrnod dwys arall efo’r Fanaweg pan bydd digon o wersi ar gael – hyd yma, does gen i ddim digon o’r Fanaweg i gynnal sgwrs, ond dwi’n meddwl bydda i’n cyrraedd yn y pen draw.

Dw i’n gwybod bod pawb yn cael profiadau gwahanol, ac wrth cwrs un y pethau gwych am SSIW ydy’r ffeith bod ti’n gallu mynd ar y cyflym ti’n moyn mynd – ond yn dy farn di, beth ydy’r ‘modd perffaith’ i dacl SSIW?

Dan ni wedi bod yn gwneud rhywfaint o waith hyfforddi dwys ar y fodel ‘2 ddiwrnod yr wythnos am 5 wythnos’ – dwi’n meddwl bod hynny’n agos at fod yn rhyw fath o ‘sweet spot’ – ond dwi hefyd isio arbrofi fy hun efo cyfnod o ddysgu’n ddwys am 10 diwrnod pan bydd digon o wersi ar gael mewn iaith newydd.

Ar ol bron 10 mlynedd, mae gennych cynlluniau enfawr efo’r rhaglen, bydd pethau yn newid am y gwell yn fuan efo SSI. Felly beth gallwch chi ddweud wrth i ni am eich bwriadau a ddatblygiadau yn y dyfodol?

Dan ni wedi darganfod bod llawer iawn mwy o bobl yn gorffen y cwrs pan dan ni’n roi mwy o strwythur iddyn nhw – fel sydd yn digwydd ar y cyrsiau 6 mis a 2 flynedd. Mae’r gwahaniaeth yn syfrdanol – efallai 5% yn gorffen heb arweiniad, ond mwy fel 80% efo arweiniad – felly dan ni’n teimlo bod cyfrifoldeb arnom ni i sicrhau bod mwy o bobl yn cael arweiniad.

Ac mae’r canlyniadau – gan y rhai sydd yn gweithio’n galed ac yn cyflawni’r holl becynau gwaith – yn syfrdanol. Ges i sgwrs yn ddiweddar efo rhywun oedd newydd orffen y cwrs 6 mis – prin o’n i fy hun yn gallu credu mai dim ond am 6 mis oedd o wedi bod yn dysgu.

Felly, erbyn hyn mae rhywun newydd yn cael cyfle i ddysgu un frawddeg efo ni, mewn gwersi bach 5 munud neu 10 munud – os ydi hynny’n gweithio iddyn nhw, maen nhw’n cael cyfle i wneud mis am £1 ar un o’n cyrsiau strwythuredig – wedyn, maen nhw’n talu’n fisol ar gyfer pa bynnag cwrs maen nhw wedi dewis. Dan ni’n hyderus bydd hyn yn helpu creu llawer mwy o siaradwyr hyderus na beth dan ni wedi llwyddo i’w wneud yn y gorffennol.

Dan ni hefyd ar fin lawnsio cynnwys newydd ar gyfer ein dysgwyr profiadol – i helpu nhw i gyrraedd y pwynt lle mae defnyddio’r iaith yn teimlo’n hawdd ac yn naturiol – yn cychwyn efo sgyrsiau 30 munud bob wythnos, efo trawsgrif a chyfieithiad. Dwi’n disgwyl bydd hyn yn gam anferth ymlaen – byddwn i wedi bod wrth fy modd cael y math yma o gynnwys pan o’n i’n dysgu.

Mae llwyodraeth Cymru wedi ddweud bod nhw eisiau cyrraed at eu targed miliwn siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Sut gall SSIW chwarae rol pwysig yn helpu’r cenedl cyrraed at y nifer hwn?

Dan ni isio trio ymledu’r cysyniad bod y lle gorau i gychwyn ydi trwy ddysgu un frawddeg – os gawn ni filiwn o bobl yn medru un frawddeg, wedyn gawn ni fwrw ati i wella ac estyn eu Cymraeg.

Dan ni hefyd yn credu bod angen adeiladu mwy o gyfleon i bobl ddefnyddio eu Cymraeg lle bynnag yn y byd maen nhw – fel, er enghraifft, efo’r gymuned ymarfer WelshSpeakingPractice.slack.com rwyt ti wedi gwneud cymaint i helpu efo hi a’i hyrwyddo.

Mae’n debyg bod ti wedi ysbrydoli a helpu miloedd a filoedd o bobl dysgu’r iaith, dim jyst yng Nghymru yn unig, ond reit dros y byd i gyd. Sut ydy hynny yn teimlo? Wyt ti byth cael y cyfle i edrych at y ffigarau. Rhaid i chi teimlo balch o beth dych chi wedi gwneud efo SSIW?

Mae’n teimlo’n eithaf haniaethol, i ddweud y gwir. Dwi ddim yn meddwl amdani yn aml. Mae’n braf iawn gweld pobl o wledydd eraill yn siarad y Gymraeg, a dwi wrth fy modd efo’r holl ffrindiau newydd dan ni wedi dod i’w nabod mewn gwledydd eraill – ac yng Nghymru fach ei hun, wrth gwrs. Ond mae cymaint, cymaint eto i’w wneud i ni sicrhau dyfodol llwyddiannus i’r Gymraeg, a dwi’n tueddu i dreulio fy amser i yn meddwl am beth sydd angen gwneud nesaf.

arannews
O’r diwedd ‘te. Dychmygwch os ti’n medru? Os fydd rhywun yn darllen yr erthgwl hon ac mae’n nhw’n meddwl o ddifri am dysgu’r iaith. Beth fydde ti’n ddweud iddo nhw er mwyn helpu nhw gwneud y ddewis i ddechrau?

Beth am gychwyn efo un frawddeg? Mae’n bosib bydd yn agor byd newydd syfrdanol o hyfryd i ti..

 

Aran Jones ydy un o’r perchnogion SaySomethingin.com. Ti’n gallu dilyn e ar Twitter hefyd.

Advertisements